admin

Banka ekstreleri, modern muhasebe uygulamalarında 102 Bankalar hesabının takibi ve ticari işlemlerin tevsiki açısından en dinamik veri kaynaklarından biridir. Ancak dijitalleşen bankacılık altyapısı ve gelişen yazılımlar; beraberinde teknik operasyon kodları, kısa işlem açıklamaları ve karmaşık sistemsel ifadeleri de getirmektedir.

Muhasebe birimlerinin önüne gelen ekstrelerde, ilk bakışta ticari mahiyeti anlaşılamayan bir hareket görüldüğünde meslek mensupları kritik bir soruyla karşı karşıya kalır: “Bu para hareketini hangi hesaba ve hangi hukuki gerekçeyle kaydedeceğim?”

Buradaki asıl sorun operasyonel olmaktan ziyade, temel muhasebe doktrini ile ilgilidir: Mahiyeti ve ekonomik gerçeği henüz somut bir belgeyle ortaya konulmamış bir banka hareketini, sırf banka hesabına para girdi diye gelir veya tahsilat olarak kaydedebilir miyiz? Bununla beraber; geçici hesaplarla izleme yapabilir, doğru hesabı bulabilir ve denetim izi oluşturabilir miyiz?

Muhasebe biliminin, Tekdüzen Hesap Planı tebliğlerinin ve meslek etiğinin bu soruya cevabı nettir: Hayır. Muhasebe, mahiyetini bilmediği ya da belgelendiremediği bir ekonomik olayı biliyormuş gibi kaydetme lüksüne sahip değildir. Nitekim bu tür belirsiz hareketler, gerek Vergi Müfettişlerinin incelemelerinde gerekse Yeminli Mali Müşavirlerin (YMM) Tam Tasdik Raporu hazırlık süreçlerindeki karşıt inceleme ve denetim listelerinde ilk mercek altına alınan riskli alanların başında gelmektedir.

Banka ekstreleri muhasebenin en önemli veri kaynaklarından biridir. Ancak ekstrede görülen her hareketin açıklaması, muhasebe kaydını tek başına belirlemeye yetmez. Özellikle “OPİM”, “EFT”, “FAST”, “provizyon”, “operasyon”, “iade”, “virman” gibi teknik veya kısa açıklamalar, işlemin bankacılık sistemindeki niteliğini gösterebilir; fakat işletme açısından bunun gelir, tahsilat, borçlanma, ortak işlemi, transfer, emanet veya teknik düzeltme olup olmadığını her zaman ortaya koymaz.

Ekstrede yer alan belirsizlik şirketi yakabilir

Nitekim banka ekstrelerinde görülen ve mahiyeti açıklanamayan “OPİM”, “Havuz Transferi”, “Emanet” veya “Sistemsel Virman” kodlu anlık para giriş-çıkışları, MASAK’ın ve 5549 Sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un doğrudan radarına giren en hassas hareketlerdir.

5549 Sayılı Kanun kapsamında Mali Müşavirler (SMMM) ve Yeminli Mali Müşavirler (YMM), MASAK’ın “Yükümlü” saydığı meslek gruplarıdır. Yeri gelmişken “bilmediğin şeyi yanlış kaydetme” felsefesi, mali müşavir meslek mensuplarını her türlü cezadan ari tutacak önemli bir şemsiye kalkanıdır.

O zaman şu çıkarımı ortaya koyarak; bankadaki her hareket, işletme adına ekonomik bir olay değildir.

Belirsiz İşlemleri Doğrudan Hatalı Hesaplara Atmanın Vergisel Riskleri

Belgesiz ve mahiyeti belirsiz bir para girişini doğrudan gelir yazmak (örneğin 649 hesaba) veya doğruluğu kesinleşmeden 120 Alıcılar hesabına mahsup etmek muhasebe ilkelerine ve vergi mevzuatına tamamen aykırıdır. Bu durum işletmenin mali tablolarını manipüle etmek ve haksız vergi matrahı oluşturmak anlamına gelir.

Ayrıca vergi incelemelerinde müfettişlerin, mahiyeti açıklanamayan bu tarz girip çıkan paraları doğrudan “Kayıt Dışı Hasılat” veya “Ortaklara Kullandırılan Borç (Adat/Faiz riski)” olarak yorumlama eğilimi oldukça yüksektir.

Vergi Usul Kanunu Md. 227 Karşısında Tevsik (İspat) Zorunluluğu

Muhasebede belirsiz hesapların yönetimi sadece muhasebe standartlarının değil, aynı zamanda vergi hukukunun da doğrudan konusudur. Bilindiği üzere, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 227’nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.” hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin devamında ise kayıtların yetkili makamlarca düzenlenen İspat Edici Kağıtlar (fatura, makbuz, dekont vb.) ile belgelendirilmesi gerektiği açıkça emredilmiştir.

Dolayısıyla, ekstrede görülen “OPİM” veya benzeri soyut kodlar, VUK 227 anlamında tek başına yasal ve geçerli bir tevsik edici belge hükmünde değildir. Bankanın iç operasyonel kodu, vergi idaresi nezdinde işlemin ticari niteliğini ispata yetmez. Meslek mensuplarının bu tür hareketleri kayıtlara alırken yasal sorumluluktan kurtulabilmeleri ve mükellefi koruyabilmeleri için bankadan resmi ve yazılı açıklama talep etmeleri elzemdir.

Teori ve Mevzuat: Muhasebenin Temel Kavramları Uyumu

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve genel muhasebe doktrini uyarınca, bu durumlarda şu üç temel kavram devreye girer:

Özün Önceliği İlkesi: İşlemlerin biçimsel görüntüsüne değil, ekonomik özüne ve gerçek mahiyetine bakılır.

İhtiyatlılık İlkesi: Mahiyeti bilinmeyen bir tutar, doğrulanana kadar asla “Gelir” yazılarak işletme kârı suni olarak şişirilemez.

Tam Açıklama İlkesi: Mali tabloların ve dipnotların, bu tarz operasyonel yoğunlukları dürüstçe yansıtması gerekir.

Unutulmamalıdır ki muhasebenin temel amacı sadece banka ekstresiyle 102 hesabının bakiyesini “tutturmak” değil; ekonomik olayları gerçeğe uygun yansıtmaktır.

Belirsizlik anında, Tekdüzen Hesap Planı Açısından Hesap Seçimi

Muhasebede belirsiz anları yönetmek için “Geçici Hesap” mantığı kullanılır. Ancak burada hesap seçimine dikkat edilmelidir. Uygulamada bu tür durumlar için bazen Geçici Hesap kullanılmaktadır. Akla ilk gelen Geçici Hesap mantığı ne zaman ve nasıl ortaya çıkar. “Ne olduğunu bilmiyorum, herhangi bir hesaba atayım” düşüncesinde elbette ortaya çıkmaz. İşlem gerçekleşmiş; ancak muhasebe işlemini öylesine bir kayıtla tamamlamak yerine, yanlış gelir/gider veya yanlış cari hesap yaratmamak amacıyla kontrollü bir ara izleme yapılabilir.

Bu durumun öngörülebilir dört şartı vardır:

• İşlem gerçekten banka hesabında gerçekleşmiş olmalıdır.

• İşlemin nihai ekonomik mahiyeti henüz belirlenememiş olmalıdır.

• Geçici hesap kullanımı işletmenin hesap planında açık, izlenebilir ve tutarlı bir şekilde tanımlanmış olmalıdır.

• İşlem belirli bir süre içinde araştırılmalı ve gerçek mahiyet ortaya çıktığında ilgili hesaba aktarılmalıdır.

Bilindiği üzere bazen bu tür sebep/sonuç sürecinde, belki de işletmeyi derinden etkileyecek kayıt işlemi yapacak yetkinliğe sahip meslek mensubu bulamazsınız. Aslında “muhasebedeki temel sorun, bazen yanlış hesabı seçmek değil; henüz doğru hesabı seçmeye yetecek bilgiye sahip olmamaktır.” diyebiliriz.

İçinde bulunduğumuz bu kaotik durum, bize şunu alenen gösteriyor ki, kabullenmek yerine sorgulamayı ve ufuklar açmayı hem de bugünden yarına “yavaşça acele ederek”(Festina Lente) stratejik yol haritasından geçer. Öyleyse, meslek alanımız içinde bizim de kabulde zorlandığımız kusurumuzu artık görmemiz menfaatimiz icabı olacaktır.

Bankacılık Terminolojisinde “OPİM” Ne Demektir?

Bankacılık sisteminde OPİM, çoğunlukla “Operasyon Merkezi” ifadesinin kısaltması olarak kullanılır (Örneğin, T.C. Ziraat Bankası faaliyet raporlarında operasyonel işlemlerin yürütüldüğü merkez bu adla tanımlanır).

Bankacılık terminolojisinde genellikle iki farklı anlama gelen OPİM, Operasyonel İşlemler Merkezi biriminin kısaltmasıdır ya da uluslararası finans alanında kullanılan Etki Yönetimi Çalışma Prensipleri (Operating Principles for Impact Management) kavramını ifade eder.

Bu nedenle ekstrede “OPİM” ibaresini görmek, muhasebe açısından bir “satış”, “gelir” veya “cari hesap tahsilatı” kanıtı sayılamaz. OPİM, işlemin sadece bankacılık operasyon tarafındaki sistemsel mutabakat kodudur. Her bankada kullanılan açıklamalar ve işlem kodları değişkenlik gösterebilir. Tek bir kodun bütün bankalar bakımından aynı ekonomik anlama geldiği varsayılmamalıdır.

Muhasebenin özün önceliği ilkesi gereği, belirsiz işlemlerin kayıtlamasını “OPİM” üzerinden esas alarak anlatımımızı sürdüreceğiz. Değişik kodların belirsiz işlemleri de yine aynı anlatımla değerlendirilebilir.

O halde, meslek mensubunun sorması gereken soru “OPİM kelime anlamı olarak ne demek?” değil; “OPİM açıklamalı işlemin işletmemiz açısından ekonomik mahiyeti, özü ve tevsik edici belgesi nedir?” olmalıdır.

Konuyu basit bir Uygulama Örneği ile analiz etmeye çalışalım:
350.000,00 TL’lik Gizemli “OPİM” Hareketi

Konunun daha iyi anlaşılması adına, uygulamada sıkça yaşanan somut bir örnek üzerinden ilerleyelim. Bir işletmenin banka ekstresinde 10 Ağustos 2026 tarihinde şu iki hareketin yer aldığını varsayalım:

Banka ekstresindeki teknik açıklama, işlemin ekonomik mahiyetinin kendisi değildir. Bu çalışma; aynı gün gerçekleşen giriş/çıkış örneği üzerinden belirsiz banka hareketlerinin nasıl kontrollü biçimde ele alınabileceğini sorgulayarak inceler.

Hatalı Yaklaşım: “350.000,00 TL ciro/tahsilat yapılmış, sonra bir yere ödenmiş ya da virmanlanmış.”

Mevzuata Uygun Yaklaşım: Bu hareket sadece paranın veya sermayenin bir yerden başka bir yere transfer edildiğini, ortada kalıcı bir değer yaratımı, yeni bir yatırım, ortaklık veya mülkiyet değişimi olmadığını gösterir. Ayrıca görünen tutar bir müşteri tahsilatı olabileceği gibi; banka kredisi, ortak borçlanması, grup içi transfer, ödeme kuruluşu mahsubu veya tamamen sistemsel/teknik bir düzeltme hareketi de olabilir.

Dolayısıyla, 102 Bankalar hesabındaki anlık artış veya azalış, tek başına karşı hesabın ne olması gerektiğini bize söylemez. Önce hareketin niteliği araştırılmalı; gerekiyorsa geçici ve izlenebilir bir hesaplama yöntemi kullanılmalı; işlem kesinleştiğinde gerçek hesabına aktarılmalıdır. Mahiyeti henüz belirlenemeyen bir banka hareketinin, ilk olarak “Hatalı Yaklaşım” refleksi ile karşılanmaması doğru bir davranış olur.

Geçici Hesapların Kullanımı ve 389 Hesap Kodu

Mevzuata uygun yaklaşımın temel ve en önemli teknik detayılarından biri, Tek Düzen Hesap Planı mahiyetinde bulunan Geçici Hesaplardır. Bizim bu örneklem üzerinden hedefe aldığımız ise, Tekdüzen Hesap Planı’nda(TDHP) 38 hesap grubunda yer alan “Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkuklar ‘dır; 380 ve 381 hesapları bu grubun tanımlı hesaplarıdır. Ancak 389 Hesap Kodu ise standart hesap planında boş bırakılmıştır.

2 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, boş bırakılan üç haneli defterikebir hesaplarının; ana hesap grubu ve grup mantığına uygun olmak, niteliği ve kapsamı itibarıyla belirlenmiş benzeri bir hesap bulunmamak ve hesap planının bütünlük/tutarlılığını bozmamak şartlarıyla kullanılabileceğini açıklamaktadır.

Önemli Not: TDHP içinde 389 boş bırakılan bir hesaptır. Eğer işletmede 389 kullanılacaksa, bunun işletme hesap planında mevzuatın izin verdiği çerçevede açılmış özel bir izleme hesabı olduğu açıkça belirtilmelidir.
Örneğin: 389.01 Belirsiz/Geçici Banka Hareketleri

Bununla birlikte, 389’un 38 hesap grubu altında bulunması nedeniyle, bu hesabın sırf “geçici hesap” adıyla her türlü belirsiz banka hareketinde otomatik olarak kullanılması da önerilmemelidir. İşlemin niteliği ve işletmenin hesap planı birlikte değerlendirilmelidir. 389 hesabı , her bilinmeyen banka hareketinin otomatik karşı hesabı olarak görülmemelidir.

Pratik kural: Karşı taraf ve ekonomik ilişki belli ise gerçek bilanço hesabına geçin. Gerçek mahiyet tamamen belirsizse, geçici izleme yönteminin dayanağını ve süresini ayrıca oluşturun. Hesap seçimini sadece “banka hareketini denkleştirmek” amacıyla yapmayın.

Aynı gün giriş ve çıkış örneğinin muhasebeleştirilmesi

Örneğimizde yapılan araştırma sonucunda banka tarafından oluşturulan operasyonel hareketin işletme açısından gelir, gider, tahsilat veya borçlanma yaratmadığı; giriş ve çıkışın aynı ekonomik işleme ait olduğu ve eş tutarlı olduğu doğrulanmış olsun.

İşletme kendi hesap planında 389’u bu tür işlemlerin geçici izlenmesi için mevzuata uygun biçimde tanımlamışsa örnek kayıt şu şekilde kurulabilir:

10.08.2026 — Banka hesabına gelen ancak mahiyeti araştırılan operasyonel hareket.

10.08.2026 — Aynı ekonomik olaya ait eş tutarlı banka çıkışı.

Sonuçta 389.01 hesabı sıfırlanır ve 102 Bankalar hesabının net etkisi de sıfır olur. Fakat burada önemli olan sıfır bakiyeden önce, iki hareketin aynı ekonomik olaya ait olduğunun tevsik edilmesidir.

İşlem sonradan açıklığa kavuşursa ne yapılmalı?

Geçici hesap, işlemin nihai adresi değildir. Araştırma tamamlandığında bakiye gerçek hesabına aktarılmalıdır.

Örnek 1 — Gerçekten müşteri tahsilatı olduğu ortaya çıkarsa:

Örnek 2 — Ortak tarafından işletmeye aktarıldığı ortaya çıkarsa:

Örnek 3 — Banka kredisi olduğu ortaya çıkarsa:

Bu örneklerdeki hesaplar yalnızca muhasebe mantığını göstermek içindir; işlemin gerçek hukuki ve ekonomik niteliği, vade yapısı, sözleşme ve banka belgeleri incelenmeden kesin hesap seçimi yapılmamalıdır.

Belirsizlik ay sonu / yıl sonuna taşınırsa

Asıl risk, geçici hesabın birkaç gün içinde çözülmesi değil; aylar boyunca açık kalmasıdır. Bakiye bilanço tarihine taşındığında artık “geçici” kelimesi tek başına yeterli açıklama değildir.

• Açık bakiyelerin yaşlandırılması yapılmalıdır: 0–7 gün, 8–30 gün, 31–90 gün, 90 gün üzeri gibi.

• Her bakiye için işlem tarihi, banka, tutar, açıklama, sorumlu kişi ve araştırma durumu izlenmelidir.

• Yüksek tutarlı veya olağan dışı hareketler için banka dekontu ve yazışma alınmalıdır.

• Dönem sonu kapanışında açık geçici hesaplar yönetici/meslek mensubu tarafından ayrıca gözden geçirilmelidir.

• Mahiyeti bulunamayan tutarlar için “geçici hesapta bırakıldı” açıklaması yeterli görülmemeli; neden çözülemediği ve hangi araştırmaların yapıldığı dosyalanmalıdır.

Dönem Sonu: Bir geçici hesabın bilanço tarihinde bakiye vermesi, işlemin muhasebeleştirilmesinin tamamlanmadığını gösteren önemli bir kontrol sinyalidir. Özellikle yüksek tutarlı, tekrarlayan veya olağan dışı bakiyeler ayrıca incelenmelidir.
“Hesap Sıfırlandı, Risk Bitti” Yanılgısı

Muhasebede en büyük yanılgılardan biri, mizan bakiyesinin veya ilgili muavin hesabın sıfır vermesinin işlemin doğruluğunu tek başına kanıtladığı varsayımıdır. Hesabın sıfırlanması, işlemin doğru yapıldığını kanıtlamaz.

Vergi incelemelerinde ve YMM denetimlerinde ilk bakılacak yerler bu geçici hesapların alt muavinleridir. Gün içinde 350.000,00 TL girip çıkmış ve hesap sıfırlanmış olsa bile, denetim esnasında şu sorularla karşılaşılması kaçınılmazdır:

• Bu para kime aitti ve hangi ticari sözleşmeye dayanıyordu?

• Şirket banka hesabı finansal bir köprü (emanetçi) olarak mı kullandırıldı?

• Arkasında faturalandırılmamış bir hizmet veya ortaklara borç para verme ilişkisi var mı?

Bu yüzden olası bir incelemede savunma stratejimiz “Hesap zaten gün içinde sıfırlandı, sorun yok” değil; “Aynı gün gerçekleşen eş tutarlı hareket, bankanın sistemsel bir operasyon hatası/kaydı olup işletmenin mali sonuçlarını, borç/alacak ilişkisini etkilememektedir” argümanı ve bunun tevsik edici belgeleri olmalıdır.

Hatalı ve Yanlış Tepkiler Vermeden Doğru Yaklaşım ile Riski Azaltabiliriz

Olası Bir Eleştiri Karşısında Savunma Dosyası Nasıl Hazırlanır?

Bu tür belirsiz operasyonel kodlarla karşılaşıldığında, ileride doğabilecek kayıt dışı hasılat iddialarına karşı şu belgelerle “Müfettiş / YMM Savunma Dosyası” kurulmalıdır:

• İlgili güne ait detaylı banka ekstresi.

• Banka şubesinden/portföyünden talep edilmiş yazılı işlem açıklaması. Bununla ilgili Bankalara gönderilecek Dilekçe Örneği Word Formatında Ektedir.

• İşlemin dekont detayları.

• Muhasebe fişinin açıklama kısmına yazılacak detaylı şerh: “10.08.2026 tarihli OPİM operasyonel işlemi – banka içi sistemsel hata /virman kaynaklı aynı gün girip çıkan eş tutarlı hareket olup, işletmenin ticari faaliyetleri ile bir bağı ve finansal sonucu bulunmamaktadır.”

Sonuç:

350.000,00 TL’lik OPİM örneği, meslek mensuplarına aslında 389 hesabından çok daha büyük bir mesleki sorunu görünür hale getiriyor. Küçük ama hayati bir altın kuralı hatırlatmaktadır: Her banka girişi gelir değildir, her banka çıkışı gider değildir ve her para transferi tahsilat veya ödeme anlamına gelmez.

Geçici hesaplar birer çöp sepeti veya bilinmeyenleri gizleme hesabı değil; belirsizlik çözülene kadar süreci güvenli bir köprüde tutma aracıdır.

Bu yaklaşım, banka mutabakatını muhasebenin amacı olmaktan çıkarıp bir kontrol aracına dönüştürür. Banka ile tutarlılık önemlidir; fakat asıl hedef, işletmede gerçekleşen ekonomik olayların doğru dönemde, doğru hesapta ve gerçeğe uygun biçimde mali tablolara yansıtılmasıdır.

Belirsiz hareketlerin, bağımsız denetim sürecinde ‘Önemli Yanlışlık Riski’ (RMM) oluşturmaması ve denetçinin görüşünü etkilememesi gerekir. Şirketlerin iç kontrol prosedürlerine bu ekstrelerin günlük mutabakatı eklenerek, olması gerektiği gibi doğru sonuçları alıp, bilinmeyenden çıkmalıyız.

Özetle; İyi muhasebe sadece bildiğini doğru kaydetmek değil; henüz bilmediğini de yanlış kaydetmemektir. Mesleki tecrübe ve şüphecilik tam olarak bu noktada başlar.

Bankalardan Belirsiz Hareket Açıklaması Talep Etme Dilekçe Örneği

Tarih: …. /…. /2026

…………………………………… BANKASI A.Ş.
…………………………………… ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE

Konu: Banka Ekstresindeki Belirsiz / Operasyonel Hareketlerin Mahiyeti Hk.

Şirketimize ait şubeniz nezdinde bulunan …………………………………….. IBAN numaralı vadesiz ticari mevduat hesabımızın …. /…. /2026 tarihli hesap ekstresi (muavin dökümü) incelenmiştir.

Söz konusu ekstrede; …. /…. /2026 tarihinde, saat ….: …. itibarıyla hesap bakiyemize artış (giriş) olarak yansıyan ve hemen ardından aynı gün içinde azalış (çıkış) olarak kaydedilen …………………………….. TL tutarlı, “…………………………………..” (Örn: OPİM / Havuz Virmanı / Teknik Düzeltme) açıklamalı iki adet karşılıklı para hareketi tespit edilmiştir.

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 227’nci maddesi ve 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği hükümleri uyarınca; şirketimizin ticari defter ve kayıtlarına işlenecek tüm finansal hareketlerin gerçeğe uygun, belgelendirilebilir ve ticari mahiyetinin net olması yasal bir zorunluluktur.

Bu kapsamda, yukarıda tarih ve tutarı belirtilen karşılıklı para hareketlerinin;

1. Bankanız sistemindeki teknik/operasyonel karşılığının ve kelime anlamının ne olduğunu,

2. Bu işlemin şirketimizin iradesi dışında gerçekleşen bir bankacılık sistemi/operasyon hatası veya düzeltme hareketi olup olmadığını,

3. Söz konusu hareketin arkasında üçüncü bir şahıs veya kurumun (müşteri, resmi kurum, ödeme kuruluşu vb.) bulunup bulunmadığını,

tevsik edici belge hükmünde sayılmak ve olası vergi incelemelerinde yasal ibraz dosyasına eklenmek üzere tarafımıza resmi ve YAZILI (E-posta veya Islak İmzalı Yazı) olarak bildirilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.

Şirket Unvanı: ………………………………………………………………..
Vergi Dairesi / No: …………………………………………………………….
Kaşe / Yetkili İmza: ……………………………………………………………

Bu makale ekonomim.com sitesinde yayınlanmıştır.

Söz konusu KDV1 45. Versiyon ile değişiklikler gündeme oturdu.

Katma Değer Vergisi Beyannamesinde 3/2026 vergilendirme döneminden başlamak üzere 1/4/2026 tarihinde değişiklikler yapılmıştır.
Çok yeni ve henüz istişare edilecektir. Bizlerde elimizden geldiğince bu doğru söylemlere katkıda bulunmaya çalışacağız.
Bu vesile ile yanlış bilgilendirmeden sakınmamız lazım.

Aşağıda yazdığım başlıkları açıklama yoluna da gidebilirim ve fakat görüntüde var olan “Binek oto sınırlamaları(Bazı durumlar)”na ait giderlerine atıfta bulunarak 509 nolu Kodu ve/ya satırı şimdilik açıklamakta yarar görüyorum.

Ayrıca burada, binek oto sınırlamalarından kısıt durumunu, şirket aktifine alınmış ve fakat “özel işinde ya da ailesi tarafından kullanılan” diye alarak ayırımı buna göre yapmanız lazım.

Kısaca bu kod ile ilgili açıklamaları başlık halinde yazmam gerekirse;
509’A GİREN BAŞLICA İŞLEMLER aşağıdaki gibidir:

1. Lüks ve şahsi harcamalar

Şirket sahibinin özel giderleri

Lüks tüketim

2. Ceza ve yaptırımlar

Trafik cezaları

Vergi cezaları

3. Örtülü kazanç / transfer fiyatlandırması

4. Kanunen kabul edilmeyen bağışlar

5. Binek oto sınırlamaları (bazı durumlar)

Tüm Meslektaşlara kolaylıklar dilerim.

Selahattin İpek

16 Temmuz 2024 tarihi ticari hayatımızda kâh eskiden kullanılıp kaldırılan kâh yeni terminolojilere alışmaya çalıştığımız bir milat olarak yer almıştır.

Maliye İdaresi ve meslek mensuplarını yakından ilgilendiren, kimine göre vergi reformu, kimini göre vergi uyum ve güvenliğini artırıcı 104 sayfadan oluşan teklif silsilesi TBMM ‘ne sunularak yasalaşma sürecini tamamlama yoluna girmiştir.

Taraflar arasında da uzlaşma ile kabullenileceği üzere bu teklifin en can alıcı noktalarından biri; Teklifin 20.maddesidir.

Madde 20- “3065 saylı kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“f) Beş takvim yılı süresince indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisi.”

Bu maddenin okuryazarlığını yapacak olursak aslında Katma Değer Vergisi(KDV) Beyannamelerinde yer alan indirilemeyen KDV veya devreden KDV ‘nin 5 takvim yılı boyunca indirilememesi neticesi Kurumlar Vergisi tespitinde gider olarak yer almasıdır. Elbette doğrudan giderleştirme söz konusu değildir. 5 yılın sonunda özel bir fon da takibi mümkün olan bu indirilemeyen KDV üç yıl içinde mükellefin talebi doğrultusunda vergi incelemesine tabi tutularak giderleştirme izni verilecektir(Kanun teklifi Madde 23). Teklif yasalaştığı takdirde, yürürlük tarihi ise 01.01.2030 ‘dur.

Demek oluyor ki, hem Yüklenilen KDV hem de İndirilemeyen KDV için bundan böyle bir mühlet söz konusudur ve bu da 5 yıldır.

Vergi incelemesi talep edilmediği takdirde kanaatimizce giderleştirilmesi mümkün olmadığı gibi, maliyet olarak da hesaplarda yer alamayacaktır. KKEG olarak firmalara bindireceği yükü düşünmek bile ödeyerek hak edilen KDV ‘den kanun yoluyla zorla vaz geçmek olur ki; ihtilaf ve tartışmaları ile Mali İdare üzerinde baskılamaya temel olacaktır. Bu yönden mahkeme edilebilir bir uygulamanın taraflarını iyi dinleyerek olura gidilmesi şarttır.

Peki, Kanun Teklifi içindeki Vergi İnceleme Raporu ‘nu kim istiyor?

Ancak, son zamanlarda Kanun Teklifi Madde 20 ile alakalı Devreden KDV düzenlemesi ve hemen 23. Maddesinde de uygulamanın nasıl olacağına dair izahatlar tartışılırken Yeminli Mali Müşavir(YMM) meslek insanlarının durumdan vazife çıkarması manidar hal almaktadır. Sebebi ise 5. Yılın sonunda indirilemeyen Devreden KDV tutarının “fon hesabına alınmadan direk olarak giderleştirilmesi ve 23. Maddede yer alan vergi inceleme şartının yerine YMM raporu ile çözüm sağlanmalıdır” yönündeki isteklerin tek taraflı olmasıdır.

Maliye, asli görevlerini tıpkı özelleştirme düzenine tabi tutarak kendinden olanlara bırakmak istiyor.

Bu durum son derece tehlikeli ve gelecekte meslek insanları arasında kaotik bir zemin hazırlayacağı gibi, yozlaşmaya da sahneler yaratacaktır. Vergi Müfettişliği vatana ve millete çok yararlı işlevleri olan bir alandır. Ne yazık ki, yeniden yapılanarak, dışarıdan etkileşime açık edilgen yapısından çıkarılmalıdır.
Mesleğin içinde ve uygulama makamında iken diğer sınav şartları, istifa ve emeklilik gibi birçok konuda etkileşimli sıkı tedbirler ile menfaat ve çıkar sahalarından uzaklaştırılmalıdırlar.
Eski amirlerinin toplandığı odalar ile mesafesiz oluşları da bu yapıya ne kadar açık olduklarının emaresidir.
Bu bile karşı tarafa orantısız ve haksız rekabet imkânı sağlayarak, menfaat ve çıkar alanları oluşturuyor.

Bu vesile ile Maliye Teşkilatında var olan vergi müfettişlerinin çoğu potansiyel olarak ya YMM ya da YMM adayı olarak rahat hazırlanmaları gerçeğinde YMM havuzuna dâhil oldukları bilinen bir vakadır. İstifa eden ve veya emekli olan daha istifa etmeden veya emekli olmadan çalışacağı yeri hazırlamasını artık sağır sultan dahi bilmektedir. Bu gibi algıların da buradan yürümesi ihtimali müesses nizamda aksilik olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Mali Kademe, gelecekteki iş potansiyelini şimdilerde bu ve benzeri vergi unsurları üzerindeki çıkarımlarla garanti altına alıyormuş gibi değil midir?

Bunun yerine devlet kademesinde vergi incelemesinin yapılması daha adil ve olumlama içermektedir.
Aksi halde mükellefin vergi inceleme raporunun ücretlendirilmesiyle oluşacak bir yükü daha taşımasına ve kendinin finanse ettiği bir tutarı tekrarlayan bir zorluk içinde hem de üzerine ödeyeceği bir tutar ile giderleştirmesi doğru bir yaklaşım olduğu izlenimini vermemektedir.

SMMM meslek mensupları vergi inceleme raporu hazırlayamaz mı?

Meslek insanlarının aklından geçebilir diye yazmadan edemeyeceğim bir başka bakış açısı da şu olabilir(Kesinlikle her iki duruma katılmadığımı ifade edeyim. Bu uygulama yani vergi incelemesi bizzat Maliye ‘nin kendi potansiyel gücü ile hal yoluna konulmalıdır.):

Defter tutmaya muktedir olan 3568 sayılı Yasa ile görevlendirilen sadece Serbest Muhasebeci Mali Müşavir(SMMM) meslek mensupları kayıtlama yaptıkları defterin gerekirse raporunu tutabilirler. Mali İdare bu raporların alınacağı internet ortamında bölüm oluşturarak, boşuna bir yapılanmaya gerek duymadan sorunu çözme yoluna gidebilir. İlla ki bir edim karşılığı olacaksa nemalanan hem SMMM hem de YMM olabilir.
Her iki mali müşavir unvanı da cezai şart hâsıl olduğunda gereken savunmayı yapabileceklerine göre; hep angarya üstlenen mali müşavir bu defa bu uygulamadan fayda sağlayabilir.

SMMM ve YMM tarafından bu raporun hazırlanması mümkün değil midir?
Saygılarımla. 22.07.2024
Selahattin İpek