admin

Bilindiği üzere 563 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliği ile Enflasyon Düzeltmesi ‘nde meydana gelen değişiklikler neticesi mali ekosisteminde dalgalanmalara sebep olmuştur.

Neydi Tebliğin özeti hatırlayalım: Cirosu 50 Milyon altındaki işletmelere Enflasyon Düzeltmesi Gelir veya Kurumlar Vergisi Beyannamesi ile beraber yılda bir kez, diğer yanda yine ifade edilen limit üstündeki işletmeler de zorunlu olarak Geçici Vergi Dönemlerini de kapsayacak şekilde enflasyon düzeltmek zorundadırlar.

İhtilaflı olan birçok konunun da var olması bir yana, aşağıda Tebliğin 4-(3) Maddesi umarım dikkatinizi çekmiştir.

(3) Bu madde kapsamındaki mükelleflerin, ikinci geçici vergi dönemine ilişkin beyannamelerini, ikinci fıkrada belirtilen esaslar dâhilinde, enflasyon düzeltmesi öncesi oluşan kar veya zarara göre geçici vergi matrahlarını düzelterek vermeleri gerekmektedir. Düzeltme işlemlerinin beyanname verme süresi içinde yapılması durumunda herhangi bir vergi cezası veya gecikme faizi ödenmeyeceği tabiidir.

Peki, buradan yola çıkarak aşağıdaki sonuca ulaşmak mümkün müdür?

Vergi Usul Kanunu “Yanılma Ve Görüş Değişikliği:” başlığı altında yer alan Madde 369- (Değişik madde: 23/07/2010-6009 S.K/14.md.) söz konusu Tebliğ ‘in ceza-i şartını ortadan kaldırmaktadır.

Şöyle ki; “Yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin bir içtihadın değişmiş olması halinde vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz.

    Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların genel tebliğ veya sirkülerde değişiklik yapmak suretiyle görüş ve kanaatini değiştirmesi halinde, oluşan yeni görüş ve kanaate ilişkin genel tebliğ veya sirküler yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olup, geriye dönük olarak uygulanamaz. Şu kadar ki, bu hüküm yargı mercileri tarafından iptal edilen genel tebliğ ve sirküler hakkında uygulanmaz.”

Diye maddeye atıfta bulunarak, söz konusu uygulama pratiklerinden doğan konular mahkemeye taşındığı vakit olumlu ya da olumsuz karşılık bulabilirliğinden mahrum(mu)dur?

Sonuç olarak;

Anayasa ‘nın 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrası ise; “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır” şeklinde düzenlenmiştir. Yani bu gibi düzenlemeler Tebliğ ile değil Kanun ile yapılır ve vergi koyma yetkisi parlamentoya aittir.

Önemli bir konuya nokta koyarak dikkatinizi çekmek istedim.

Saygılarımla. 02.09.2024
Selahattin İpek

Enflasyon rakamları her ayın 3 ‘ünde olduğu gibi Haziran 2024 dönemine ait olmak üzere Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından, Aylık bazda TÜFE yüzde 1,64, Yİ-ÜFE yüzde 1,38 artış gösterdi olarak açıklandı.

Anadolu Ajansı’nın haberine göre, yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında, yüzde 71,6, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 50,09 olarak gerçekleşti.

Bunun üzerine çok değerli meslek mensupları 2024 yılı 2. Geçici Vergi döneminde yapılacak enflasyon düzeltmesinde uygulanılacak katsayılar hakkında açıklamada bulundular.

Buna göre Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi(Yi-Üfe) değerleri taşıma katsayısı, 1,19493 olarak uygulanacak olup; stokları Basit Ortalama ile düzeltmek isteyen firmalar için düzeltme kat sayısı 1,03421 olarak tercih edilerek uygulanacaktır.

Söz konusu Enflasyon Düzeltme uygulaması, uzun bir aradan sonra 2023 yılsonu verilerine uygulanmak üzere yoğun bir hazırlık dönemine girmemize vesile oldu. Meslek mensuplarını sıkıntılı hale sokan bu durum neyse ki, 01-03/2024 Geçici Vergi döneminde ertelenerek, Gelir Tablosu ile birlikte verilmesi gereken Bilanço eklere dahil edilmeyerek yer almamıştır. Bu durum geçici rahatlık(!) oluşmasına vesile olmuş ve enflasyon düzeltmesinin yılda bir kez yapılabileceğine dair umutları artırmıştır.

04-06/2024 Geçici Vergi döneminde Enflasyon Düzeltmesi yapılacak mı yapılmayacak mı?

Bu hususta henüz bir açıklama mevcut değildir.

Öteleme durumu belirsizliğini korurken, bu düzeltme işlemini yapacak olan meslek insanları beklentilerini senede bir yapılması şeklinde yüksek tutarak zamanda yolculuk yapmaktadır. Herhangi bir düzenleme yapılmazsa, önümüzdeki yani 2024 yılı ikinci ve üçüncü geçici vergi dönemlerinde, enflasyon düzeltmesi yapılacak ve geçici vergi beyannamelerine düzeltilmiş bilançolar eklenecektir. Bunun anlamı yılda dört Bilanço ekte verilecek olmasıdır.  Bilançonun, Vergi Usul Kanunu 192 nci Maddesinde ne zaman verileceği net olarak yazmasına rağmen, Mali İdarenin bu konuda muhalefet ısrarından vazgeçmesini umuyoruz.

Öyle ki meslek camiası, odalar ve birlik yoluyla hatta Sivil Toplum Kuruluşları aracılığıyla Mali İdare ‘ye girişimlerde bulunarak enflasyon düzeltmesi uygulamasının yılda bir kez yapılması beklentilerini daha da hassas noktada tutarak, gerçekleştirmek gayretindeler. Beklenen Enflasyon Düzeltmesi uygulamasının zaman bakımından hayali sükuta uğramamasıdır.

Peki, enflasyon düzeltmesiyle alakalı erteleme, öteleme, altı ayda bir veya senede bir yapılması senaryoları gerçekleşmezse ne olacak?

Elbette normal zamanında Geçici Vergi ekinde verilmesi gerekirse ilgili bilançoların da hazırlık çalışmaları yapılarak uygulamaya devam edilecektir. Bu defa parasal olmayan kalemler 01.01.2024 tarihinden başlayarak düzeltilmiş değerleri üzerinden dikkate alınacaklarından(2023), düzeltme işleminden sonra oluşacak enflasyon düzeltme farkları gelir tablosu ile ilişkilendirilerek vergi matrahını ve hesaplanacak vergiyi doğrudan etkileyecektir.

Enflasyon Düzeltmesi firmalarda her halükarda kelebek etkisi yaratarak finansal dar boğazın sebebi olacaktır. Eminiz. Bu durum firmalar üzerindeki finansla yükünün azaltılması açısından nasıl bir vergi planlaması yapması gerektiğine haklı temel oluşturacaktır. O halde enflasyona düzeltmesi yapacak işletmelerin aktifinde var olan stokları üzerinde de yapıcı düzenlemelere gitmesi muhakkaktır. Var olan stoklarını spot anlamda elden çıkarmak için yollar arayacaktır.

Neden?

a)Bildiğiniz üzere enflasyon düzeltmesine tabi tutulan stokların, dönem karını artırıcı etkisi vardır. Tam da bu yüzden vergi yapılanmasına gidecek firmalar stoklarını en kısa zaman aralığında satarak, küçülme yoluna gidecek ve vergi matrahlarını düşük tutmak isteyeceklerdir.

b)Bir diğer yapılanmaya bakalım. Yine bilinen o ki, stokların enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan maliyet değerleri ile satışa konu edilmesi dönem karını azaltıcı etkisi olacaktır.

Dolayısıyla enflasyon düzeltmesi doğru ve işin ehilleriyle takip edilerek itina ile yapılmalıdır. Firmanın reel verilerini iyi analiz ederek geleceği ön görenler doğru bir yapılanma ile düzeltmenin vergisel etkisini işletmelerin yapısına göre uyarlayabilirler. Enflasyon düzeltmesinin vergisel etkisi işletmelerin yapısına göre farklılık gösterecektir. Öyleyse düzeltmenin sonucunun, uygun ve kabul edilebilir olması lazım.

Bu sonuca göre, bazı işletmelerde daha az vergi ödenebileceği gibi, bazılarında ise daha fazla vergi ödenebilir.

Asıl sorum şu:

Mali İdare bu zamanlarda ortalama enflasyon rakamlarını TÜİK verilerine göre yaklaşık olarak 71.6 yüzdesinde kabul ederken, sene sonunda koyduğu hedef yüzde 36 seviyesinde değil midir?

Evet. Dediğinizi duyar gibiyim.
Dolayısıyla enflasyon, vergi sistemimizdeki yanlış yapılanmaya yüz tutmuş haliyle vatandaş ve mükellef arasında alım gücünün çok fazla düşmesiyle eser nitelikte olması gereken kar oranına bağlı olarak hızlı tepkiye sebep olmuş ve infial yaratmıştır.

O vakit ekonomiden az da olsa anlayan bir mükellef, çektiği sıkıntıların da üzerinde bir kambur olmasıyla birlikte Mali İdare ‘ye sormaz mı?

—Yüksek enflasyon ile toplamış bulunduğun olası yüksek vergiyi sene sonunda haliyle yine öngörülebilir şekilde düşük enflasyondan alıyorsunuz. Yüksek aldığınız verginin acı reçetesi ise, beyan döneminden sonra firmalarımıza iade pratiği ile dönecektir.

Firmanın finans kaynağına vergi yoluyla el koyarken bu defa iadesinde çeşitli zorluklar ve orantısız güç ile iadesine mani olmak(!) enflasyon illetinin vergiye etkisini devlet zoruyla tescillemek demek değil midir?

Birçok firma bu defa yılsonu tahmin edilen düşük enflasyon münasebetiyle vergi iadelerine başvurarak, fazladan yatırdıkları vergiyi geri alma peşine düşeceklerdir. Söz konusu bu durum önümüzdeki yakın gelecekte yüksek olasılık dâhilindeyse; “enflasyon düzeltmesinin” senede bir yapılarak ekonomik krizde olan firmalara aşırı yük bindirmemesi yerinde olacaktır.

Enflasyon Düzeltme işlemleri henüz esas alınan 2024 yılına ait vergilemeyi etkileyerek firmaların finans açsından yapılanmasına hazır değil. Ancak bilançolarda düzeltilen parasal olmayan kalemler erteleme olmadığı takdirde 2024 ve sonraki yıllarda dikkate alınacak düzeltilmiş değerleri üzerinden, hesaplanacak vergiye etki edecektir. Son zamanlarda vergi uyumu ve verginin güvenliği ile yine verginin artırılması hususunda yeni adımlar atılması gri bölge olarak bilinen alanın boş bırakılamayacağını ifade eder.

Bu vesile ile sene sonu verilecek Gelir ve Kurumlar Beyannameleri ile zamanında iadelerini alamayacak firmaların hem finans hem de finans kaynaklarına karşı rasyolarını bozmamak memleket meselesi gibi muameleye tabi tutulmalıdır.

Vergiye uyum aynı zamanda toplumun aidiyet ve sadakatine dem vurur. Mükellefiyet alanları genişleyerek, kayıt altına alınanların adil ve eşitlikçi vergicilik algısının Anayasanın 73.üncü maddesine uygunluğu gözetilmelidir.

Kamuoyu kaynaklarını sömüren kayıt altına alınamamış kazanç sahiplerinin hercailiğine son vermek için gereken kudret, Devlet İdaresinde mevcuttur.

Yeter ki, istek ve azim içinde olalım.

ÇOK ÖNEMLİ NOT: Mali İdare ile uygulayıcılar arasında zımni bir inatlaşmanın varlığı(!) kanaatimizce gözden kaçmıyor. 3568 sayılı Meslek Kanunu ile yetki alanların yok sayıldığı ve odalar ile üst birliğin yetkili olmasına rağmen yetkin olamadığı bu durumun en kısa zamanda halli şiddetle hasıl olmuştur.

397 Sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile getirilen e-Fatura Uygulamasına, Mali Mühür Sertifika temin işlemlerini tamamlayarak dahil olan kullanıcılar; herhangi bir nedenle ÖZEL ENTEGRATÖR değiştirmek zorunda kalabilirler.

Eski Özel Entegratör ile mükellef arasında erişim imkânı kalmadığından, buraya düşen ile kestiği e-arşiv / e-faturalar nerden ve nasıl görüntülenebilecektir?

Özel Entegratör değiştirmeden evvel neler yapılması gerekiyor genel olarak bir bilinmezlik hali olmasa da değişim kararı verildikten hemen sonra taraflar arasında birtakım sıkıntılar oluşmaktadır.

Bu durumda neler yapılması gerekiyor bir bakalım:

1. Yeni özel entegratör firmanız ile anlaşma sağlamak.

• Önce geçmek istediğiniz yeni özel entegratörünüzle anlaşıp sürecinizi başlatmalı, ardından eski entegratörünüz için iptal talebinde bulunmalısınız.
• Seçeceğiniz yeni özel entegratör firma tarafından size iletilen link üzerinden firma bilgilerinizi belirtirsiniz. Firma bilgileriniz böylece özel entegratör sistemine yansımış olur.
• Bu işlemden sonra özel entegratör firmanız size ait hesap oluşturur ve size bir aktivasyon linki iletir. Bu linki daha önce oluşturduğunuz mali mührünüz (Şahıs firmaları bu işlemi e-İmza ile yapabilirler.) ile onaylayarak hesabınızı aktifleştirmiş olursunuz.
• Gelir İdaresi Başkanlığı tarafında ilerleyen süreçler ile ilgili gerekli bildirim ve işlemler ise yeni geçtiğiniz özel entegratör firması tarafından yapılır.

2. Eski özel entegratör firmanız ile anlaşmanızı sonlandırmak. 

• Yukarıdaki adımları takip ederek, işlemleri bitirdikten sonra eski özel entegratör firmanıza çıkış işlemlerinizin yapılması için bilgi vermeniz gerekmektedir. Genellikle bu durum yazı ile (Dilekçe şeklinde) gerçekleştirilmektedir.
• Eski özel entegratörünüzle bağınızı(anlaşmanızı)kopardığınız tarih itibariyle GİB Portal hesabınız aktive olacaktır. (Bir başka özel entegratörle anlaşana kadar.)
• Eski özel entegratör firmanız ilgili dilekçe bilgilendirmesi neticesinde anlaşmayı sonlandırmak için iptal sürecini yürütür ve bu süreçte sizin tarafınıza düşen çıkış işlemleri için sizi yönlendirir. Bağınızı koparmadan özel entegratörünüzün hesabındaki faturalarınızı alarak arşivlemeyi unutmayınız.
• Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), özel değişikliğinde herhangi bir dilekçe istememektedir.
  Yeri gelmişken belirtmek isterim ki, sadece e-Defter uygulamasında kullandığınız yazılım firmasında bir değişiklik var ise bunu dilekçe ile GİB ’e bildirmek zorundayız.

Ancak durumunuzda farklı bir ayrıntı var ise daha netleştirebilmek için VKN ve unvanınızı belirtiniz.
3- Söz konusu bu süreç elbette devam ederken, tercih değiştirilmeye karar verildiğinin emaresi karşılıklı olarak beyan ve ifade edildikten sonra eski özel entegratöre düşen ve kestiğimiz e-belgelerin 1 ay içinde muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Tüm bu adımları uyguladığınızda kolaylıkla özel entegratör değişikliğini gerçekleştirmiş olacaksınız.

4- Özel entegratör seçerken dikkat etmemiz gerekenler

Unutmayın; değişiklik yapmak istediğinizde dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, verilerinizi güvenle saklayacak ve gereken yeterliliklere sahip yeni bir özel entegratör seçmektir.

Özel entegratör geçişi yaparken dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıralayabiliriz:

1. Veri güvenliği değişip gelişerek geldiğimiz zamanımızda çok önemlidir. Mükelleflerin özellikle veri muhafaza ve ibraz yönüyle tek başlarına sorumluluklarının kendilerine ait olduğunu bilmeleri gerekmektedir. Bu yüzden, özel entegratör e-Fatura / e-Arşiv hizmeti sunma iznine sahip tüm yasal şartları yerine getirmiş olmalıdır.

Hal böyle iken yasal süresi içinde özel entegratör, talep edildiğinde verileri sunabilmelidir.

2. Özel entegratörün kurumsallık seviyesi, finansal kapasitesi ve güvenilirliği de sizin için önemli bir kriter olmalıdır.
3. Özel entegratör kendi eko sistemi gereği, olası bir krizi hasarsız atlatabilmeli veya en hasarsız çıkabilmek ve iş sürekliliğini sağlayabilmek için iyi bir kriz yönetim planı olmalıdır. Anlaşma yapmadan önce bu ve hizmet sunumuyla alakalı bilgi talep ederek, mümkünse bu taleplerin yapılan hizmet anlaşmasında yer almasına dikkat etmeliyiz.
4. Özel entegratörün her geçen gün genişleyen e-devlet uygulamaları için çözüm üretip üretmediğini kontrol ederek, elektronik belgeler üzerindeki hakimiyeti ve gelecek projeler için alt yapısının olup olmadığına dikkat etmek gerekir.
5. Bir diğer husus ise, özel entegratörün yeni nesil gelişmiş teknolojiler eşliğinde ortaya çıkan yazılımlar ile entegre olarak çalışıp / çalışmadığına bakmak önemli bir konudur.

Ayrıca özel entegratörlerin işlemlere hız katması ve kolay kullanım sağlaması için basit bir ara yüze ve 7 gün 24 saat boyunca çalışabilir bir yapıya sahip olması da gereklidir. 03.03.2024

Saygılarımla.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını belirlemeye ve yayımlamaya 04 Haziran 2022 tarihinde yetkili kılınmıştır.

Dünyamız var oluşundan bu yana üzerinde yaşayan canlılarla birlikte evrimler geçirerek yeni yeni uyanımlar eşiğinde çağ açıp, çağ kapatarak günümüze kadar gelmiş bulunmaktadır. Kadim tarihte ekonomi ilminin teorilerle betimlenerek insanların gelecek hakkında planlamalarını ön görmeye başladıkları anlar henüz ortada yoktu. Sıradan bir hayatta kalma hali doğal kabul ediliyordu. Haliyle her şey kendi doğal akışında devam ederken, insanlık henüz ihtiyaçların doğa tarafından karşılanamayacağı savının sonuçlarıyla uğraşmıyordu. Bilinmeyen bir dünya, kim bilir sonsuzluğa işaret ederken fuzuli yüklenmelerden yorgunluklara kapalı kalmışlardır!

Öyle ki milat olarak mülkiyeti muhafaza güdüsüyle göçerlikten yerleşik hayata geçen insanlık, sınırsız yaşam alanlarını bırakarak, artık sahiplik duygusunda ayrıştığı otonom bölgelerinde, adalet kavramı üzerinden normlar arasında bir düzen mücadelesine girmiştir.

Bunun sonucunda hoyratça bir taksim ile üretim kaynaklarının tüketilmesi, elbette kurulu dünya devletleri arasında önlem alma zorunluluğunu tetiklemiştir. Nihayet geldiğimiz noktada sınırsız insan ihtiyaçlarının sınırlı yani kıt imkânlarla telafisi olarak açıklayabileceğimiz iktisadi terimler hayatımıza girmiş ve hem günümüzü hem de geleceğimizi kurtarma yolları aramaya başlamış bulunmaktayız.

Peki, ihtiyaçlar ile kaynaklar arasında bir uyumsuzluk mu var?

İhtiyaçların, insan arzuları üzerinden yükseldikçe her şeye sahip olma isteğinin dizginlenemediği duygusal tüm veriler gösteriyor ki, kaynaklar (Emek, Doğal Kaynak, Sermaye) arasında olumsuz bir ilişki vardır. Uyumsuzdur.

“Kıtlık Kanunu” dünya kaynaklarının sonsuz olmadığına işaret eder.

Bu vesileyle bir başka bakış açısını da yazarak, karamsar düşünmenin eşiğinde nefes aldıkça umudun hep var olduğunu hatırlatmak isterim. Tabi olarak tek başına umut çözüm değildir.
İnsanın zorunlu ihtiyaçlarını göz önüne getirdiğimiz vakit bu ihtiyaçlar sınırlıdır.

Karşılanamaz değildir.

O halde “başta üzerinde yaşadığımız dünya olmak üzere, insanın çalışarak ulaşacağı evrendeki kaynaklar insanların her türlü ihtiyacını karşılayabilir.” (İslâm iktisadına göre “sonsuz ihtiyaçlar – kıt kaynaklar” yaklaşımı)

Sınırsız olan, insandaki arzular ve bu arzuların neticesi ihtiyaçlardır.

Ancak canlılar dünyasının efendisi olarak akıl ve zekâ gibi donanımları ile insanlık, çok da uzun zaman önce olmamasına rağmen durumun farkındalığına uyanarak; geleceğin kötü yaşam koşullarını ortadan kaldıracak çözüm ve öneri tedbirlerini sıraladığı standartlar üst başlığı ile yeni bir zorunlu alan açarak ivedilikle çalışmalara başlamıştır.

Söz konusu çalışmaların amacı tabi olarak ihtiyaçların karşılanabilmesi çerçevesinde, yeniden bir dünya yaratmak değil; aksine var olun dünyamızın kötüye doğru gidişini yavaşlatarak evrende yeni hayat sahalarını bulana kadar olan sürece hizmet etmektir.

Bu sebeple çokça iklim değişikliği olarak bildiğimiz, doğanın dengesini alt üst eden olağandışı unsurlar karşısında ilk olarak;

“küresel ısınma ve sera gazı salınım oranlarını azaltarak, yeryüzü iklimini daha bir yaşanır hale getirebilmek amacıyla, 197 ülkenin katılımında gerçekleştirilen 03 Kasım 2021 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansında (COP26); Uluslararası Muhasebe Standartları Vakfı tarafından Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulunun (ISSB) kurulduğu ilan edilmiş ve bu sayede her geçen gün önemi artmakta olan sürdürülebilirlik raporlaması kurumsal ve küresel bir geçerlilik kazanmıştır.”

Ne yazık ki teknolojik gelişim ve üst üste gelen reformist hareketlerle milat olarak kabul edeceğimiz Endüstri Devrimi bugüne kadar süregelen hızlı etkisiyle dünyanın sıcaklığını 0.9 derece arttırdığı gibi; mutlak önlem alma yönünde söz sahibi tüm ülkeleri harekete geçirerek, değişimi hayatlarımıza dâhil etmemize sebep olmuştur.

Nedir bu dünyamızı tehdit eden Sürdürülebilirlik kavramı?

Son zamanların en çok duyulan ve üzerinde konuşulan sürdürülebilirlik temel olarak, iktisat ilminin öğretisi olan, geleceğe dönük olarak alınacak tedbirler sayesinde hem günümüz hem de atide ihtiyaçların karşılama kabiliyeti olarak tanımlayabiliriz. Öznel olarak ele aldığımızda kaynakların sınırlı olduğu sonucu ile bu kaynakların orta vadeli planlardan ziyade daha uzun vadeli planlar çerçevesinde akıllıca değerlendirilmesi esas alınmalıdır.

Şirket kuruluş ve örgütlenmesiyle faaliyet konuları arasındaki Sürdürülebilirlik ilişkisi: 

Söz konusu durumun farkındalığı ve bu duruma karşı duyarlı olunmaya başlanılması o kadar uzun yılları değildir. Fakat uzun yıllardır şirketlerin her türlü performansının değer­lendirilmesinde kullanılan finansal tablolar, şirket üzerinde tasarrufu bulunanlara ve yatırım yapmak isteyenlere yeterince bilgi vermediğinden, artık detaylandırmalara ihtiyaç duyulduğu gerçeğini ortaya koymuştur.

Yani “finansal olmayan veriler” artık şirketin olağan akışındadır.

Yetersiz kalınan bu mali tablolar aracılığıyla şirketin bugünü ve yarını hakkında sınırlı ön görüler elde edebiliriz. Finansal olmayan verilere ihtiyaç duyulmasının asıl sebebi, şirketin faaliyet konularının olağan akışı içinde, aynı zamanda çevreci (Yeşil yatırım) ve insana dair (Sorumlu yatırım) geleceğe yönelik alınan tedbirler ve devamlılığa esas riskleri ortadan kaldırmaktır.

Dünyada ve Ülkemizde Sürdürülebilirlik üzerine gelişmeler

Bu durum özellikle Birleşmiş Milletler yapılandırmasında ve diğer çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından da ele alınarak, çeşitli direktifler hazırlanarak kademeli olarak yürürlüğe girecektir.
Avrupa Parlamentosu bu konuda ilk adım olarak kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması direktifini 2024 itibarıyla kademeli olarak yürürlükte alacaktır.

Sürdürülebilirlik konusu Ülkemizde de yakından takip edilmekte ve gelişmeler küresel dünya ile eş zamanlı olarak değerlemeye alınmış olup, değişim ve gelişmelere anında karşılık verilmiştir.

Bu vesileyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda yapılan değişiklikle Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını belirlemeye ve yayımlamaya 04 Haziran 2022 tarihinde yetkili kılınmıştır. Akabinde 09 Kasım 2022 tarihinde 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de yapılan değişiklikle; uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını belirlemeye ve yayımlamaya, gerektiğinde değişik işletme büyüklükleri ve sektörler itibarıyla farklı düzenlemeler yapmaya ve bu konularda denetim yapacakları yetkilendirmeye ve gözetime tabi tutmaya KGK yetkili kılınmıştır.
KGK, mevzuat ile alakalı gerekli çalışmaları yaparak hazırlayacakları raporlama standartları sonrasında süreç Ülkemizde başlayacaktır.

Kurumsal Sürdürülebilirlik Denetimi Nasıl yapılır ve Neden Önemlidir? gibi konulara girmeden tüm bu gelişmeler doğrultusunda KGK bünyesinde 28.03.2023 tarihi itibarıyla Sürdürülebilirlik Standartları Dairesi Başkanlığı kurularak faaliyete geçirilmiştir.

Sürdürülebilirlik Standartları Dairesi Başkanlığının görev ve yetkileri aşağıdaki şekildedir:

• Uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarının oluşturulmasına ve yayımlanmasına ilişkin çalışmaları yapmak.
• Görev alanıyla ilgili ikincil düzenlemelere yönelik çalışmaları yapmak.
• Mevzuat taslaklarını standartlara uyumu açısından değerlendirmek ve diğer kamu kurumlarının Kurulca onaylanacak düzenlemelerine ilişkin çalışmaları yapmak.
• Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarına ilişkin dijital Taksonomi oluşturmak.
• Ulusal ve uluslararası uygulama ve gelişmelerin izlenmesine, uluslararası kuruluşlarla ve diğer ülkelerin ilgili kurumlarıyla iş birliği yapılmasına ve gerektiğinde bu kuruluşlara üye olunmasına ilişkin görev alanıyla ilgili iş ve işlemleri yürütmek.
• Faaliyet alanıyla ilgili olarak sürdürülebilirlik raporlaması yapacak işletmeler bünyesinde söz konusu alanda çalışma yapacak nitelikteki kişilere ilişkin düzenleme yapmak.
• Sürdürülebilirlik raporlamasına ve güvence denetimlerine ilişkin farkındalığı artırmak ve uygulamada yaşanan aksaklıkları gidermek amacıyla uygulama rehberleri oluşturmak, bilgilendirici dokümanlar oluşturmak eğitim, seminer, konferans ve diğer etkinlikleri düzenlemek.

Görev ve yetkilerinden de anlaşılacağı üzere, Sürdürülebilirlik Standartları Daire Başkanlığı, uluslararası alanda kabul gören raporlama ve güvence standartlarının geliştirilmesi ve teşvik edilmesi yoluyla sürdürülebilirlik raporlamasında güveni, karşılaştırılabilirliği ve şeffaflığı artırmak misyonu ve şeffaf ve etkili raporlama yoluyla sürdürülebilir bir geleceği şekillendirmede ön saflarda yer almayı hedefleyen vizyonu şiar edinmiştir.

Ülkemizde Sürdürülebilirlik Standartları Daire Başkanlığının kurulmasıyla süreç devam ederken, 26 Haziran 2023 tarihinde Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB) tarafından, sermaye piyasaları için sürdürülebilirlikle ilgili açıklamalara ilişkin küresel bir temel sağlamak üzere tasarlanan UFRS Sürdürülebilirlik Açıklama Standartları ilk kez yayımlanmıştır.

Buna göre:

UFRS S1, şirketlerin, kısa, orta ve uzun vadede karşılaştıkları sürdürülebilirlik risklerini ve fırsatlarını bildirmelerini zorunlu kılmaktadır. Standart hükümleri, şirketlerin, yatırımcıların karar vermeleri için ihtiyaç duydukları bilgileri sunmalarını sağlamak üzere tasarlanmıştır.

UFRS S2 ise, iklimle ilgili özel açıklamaları ortaya koymaktadır ve UFRS S1 ile birlikte kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Her iki Standart da İklimle İlişkili Finansal Açıklamalar Görev Gücü’nün (TCFD) tavsiyelerine dayanmaktadır.

ISSB ile Kurumumuz arasında yapılan anlaşmaya istinaden söz konusu standartlar en kısa sürede mevzuatımıza kazandırılacaktır.

Sürdürülebilirlik Raporlaması Özel ve Uzmanlık gerektirir

26 Mayıs 2023 Tarihinde Sürdürülebilirlik raporlaması ve sürdürülebilirlik raporlarına yönelik gerçekleştirilecek güvence denetimlerine ilişkin duyuru yayınlayarak, ifadesinde “kaliteli ve güvenilir denetimler yürütülmesinin ön koşulu denetimi üstlenen denetçi ve denetim kuruluşlarının uygun yetki ve yeterliliğe sahip olmasıdır” diye belirtmiştir.

Aynı duyurudan, “finansal raporlamada oluşturulmuş olan güven ortamının sürdürülebilirlik raporlamasında da sağlanması amaçlanmakta ve sürdürülebilirlik güvence denetimlerinin gerekli yetkinlik ve yeterliliğe sahip kişi ve kuruluşlarca yapılması büyük önem arz etmektedir.” Beyan ve ifadesinden “Sürdürülebilirlik raporlamasında yer alan bilgilerin finansal raporlardan farklı olarak özel ve uzmanlık gerektiren bilgiler içermesi sebebiyle yapılacak güvence denetimlerinin gerekli beceri, yetkinlik ve tecrübeye sahip sürdürülebilirlik denetçileri tarafından yerine getirilmesi denetimin kalitesini ve güvenilirliğini olumlu yönde etkileyecektir.” diye beyan ve ifade ederek, var olan:

·         Temel Alan

·         Sermaye Piyasası,

·         Bankacılık,

·         Sigortacılık ve Özel Emeklilik.

·         Sürdürülebilirlik,

Dört alan üzerine, beşinci alanı işaret ederek duyurmuştur. Şöyle ki;

“sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin yapılacak güvence denetimlerini üstlenebilecek olan denetçilerin bu konuda yetkilendirilebilmeleri adına Kurumumuz tarafından en geç bir yıl içerisinde ayrı bir yetkilendirme sınavı yapılacaktır.”

Yapılacak olan sınavda adaylar genel itibarıyla aşağıdaki konulardan sorumlu olacaklardır:

·         Sürdürülebilirlik konusundaki düzenlemeler ile güncel gelişmeler,

·         Sürdürülebilirlik raporlaması ile güvence denetimlerine yönelik teorik bilgi,

·         Kurum tarafından yayımlanacak Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları ve

·         Kurum tarafından yayımlanan ve yayımlanacak olan ilgili Güvence Denetim Standartları ile bunlara ilişkin uygulama rehberleri.

Sonuç olarak;

Sınav öncesinde Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından resmi sınav duyurusu yapılacak olup sınav tarihi ve sınav konularına ilişkin detaylı bilgi ilan edilecektir.

Saygılarımla. 06.09.2023

Selahattin İpek
Sorumlu Bağımsız Denetçi / Mali Müşavir
bdselahattinipek@gmail.com

Kaynak:

– KGK İnternet Sayfası
“Sürdürülebilirlik” / Mevzuat, İlgili Düzenleme ve Duyurular